ส่งต่อภูมิคุ้มกันสู่ลูกน้อยด้วย RSV Vaccine

ส่งต่อภูมิคุ้มกันสู่ลูกน้อยด้วย RSV Vaccine

พญ. เมธาวี อุฬารวงศ์
สูตินรีแพทย์ แผนกสูตินรีเวช ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก

รู้จักไวรัสที่ชื่อว่า RSV

RSV หรือ Respiratory Syncytial Virus เป็นเชื้อไวรัสชนิดหนึ่งที่ก่อโรคของระบบทางเดินหายใจ โดยเฉพาะทางเดินหายใจส่วนล่าง ได้แก่ บริเวณหลอดลมฝอยและปอด

เชื้อ RSV ก่อให้เกิดอาการได้หลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่ไม่มีอาการหรืออาการชนิดไม่รุนแรง เช่น ไข้ต่ำ ๆ ไอ มีเสมหะ ไปจนถึงอาการที่รุนแรงมากขึ้น เช่น หายใจเหนื่อยหอบ ภาวะหยุดหายใจชั่วคราว โดยเฉพาะหากมีการติดเชื้อบริเวณหลอดลม (Bronchiolitis) และปอดอักเสบ (Pneumonia)

เชื้อ RSV สามารถก่อโรคได้ในคนทุกช่วงวัย แต่กลุ่มที่จะมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อรุนแรง ได้แก่

• กลุ่มทารกแรกเกิด อายุไม่เกิน 6 เดือน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ทารกที่คลอดก่อนกำหนด
• เด็กที่มีโรคประจำตัว เช่น ดาวน์ซินโดรม
• ผู้สูงอายุ ตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป
• ผู้ที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคถุงลมโป่งพอง โรคหอบหืด
• กลุ่มที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ (Immunocompromised Patients)

การแพร่กระจายของเชื้อ RSV และช่วงที่มีการระบาด

RSV สามารถแพร่กระจายผ่านทางละอองฝอยของสารคัดหลั่ง (Drop Transmission) จากการไอ จาม หรือการสัมผัสเชื้อโดยตรง (Contact Transmission) โดยเชื้อ RSV สามารถมีชีวิตอยู่ได้นานหลายชั่วโมงบนพื้นผิวสัมผัส เช่น พื้นโต๊ะ ของเล่น ลูกบิดประตู

ระยะการแพร่เชื้อ : เริ่มแพร่เชื้อได้ตั้งแต่ 1 – 2 วันก่อนมีอาการ และจะมีการแพร่เชื้อสูงสุดช่วงวันที่ 3 – 5 หลังเริ่มมีอาการ ในเด็กเล็กและทารกนั้น อาจจะมีระยะเวลาการแพร่เชื้อได้ยาวนานถึง 1 – 3 สัปดาห์ โดยเฉพาะในทารกที่คลอดก่อนกำหนด (Preterm) อาจใช้เวลานานกว่า 4 สัปดาห์ในการกำจัดเชื้อได้หมด

สำหรับประเทศไทย มีการแพร่ระบาดของ RSV ตลอดทั้งปี และสูงที่สุดในช่วงเดือนสิงหาคมถึงเดือนตุลาคม เนื่องจากเป็นช่วงฤดูฝนที่มีความชื้นสูง

การรักษา

ในปัจจุบัน ยังไม่มีการรักษาที่เฉพาะเจาะจงสำหรับการติดเชื้อ RSV หมายความว่า ยังไม่มียาฆ่าเชื้อไวรัสตัวใดที่มีประสิทธิภาพในการฆ่าเชื้อโดยตรง ดังนั้น แนวทางการรักษาในปัจจุบันคือการรักษาแบบประคับประคองด้วยออกซิเจน สารน้ำทางหลอดเลือดดำ หรือยาบรรเทาอาการ เท่านั้น

การป้องกันจึงเป็นสิ่งสำคัญ

อย่างที่เราได้ทราบแล้วว่า การติดเชื้อ RSV ก่อให้เกิดอาการที่รุนแรงได้ และยังไม่มียารักษาโดยตรง ดังนั้น การป้องกันจึงเป็นสิ่งที่สำคัญ เปรียบเสมือนของขวัญที่คุณแม่สามารถมอบให้ลูกน้อยได้ตั้งแต่ในครรภ์ ปัจจุบันมีคำแนะนำให้ฉีดวัคซีนป้องกัน RSV ให้แก่หญิงตั้งครรภ์ อายุครรภ์ 24 – 36 สัปดาห์ โดยมีประสิทธิภาพในการป้องกันการติดเชื้อรุนแรงในทารกได้ถึงร้อยละ 80 ในช่วง 90 วันแรก และลดการนอนโรงพยาบาลได้ถึงร้อยละ 60

นอกจากนี้ สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ยังแนะนำวัคซีนดังกล่าวในผู้สูงอายุตั้งแต่ 75 ปีขึ้น รวมถึงผู้ที่มีอายุ 60 – 74 ปีที่มีโรคประจำตัว

ในกรณีที่มารดาไม่ได้รับวัคซีนในขณะตั้งครรภ์ อาจพิจารณาให้ภูมิคุ้มกันสำเร็จรูป (Antibody) ในการป้องกันโรครุนแรงจากการติดเชื้อ RSV ได้ แต่ก็มีค่าใช้จ่ายที่สูงกว่า และประสิทธิภาพที่ลดลงเมื่อเทียบกับการป้องกันตั้งแต่ในครรภ์มารดาค่ะ

ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก เปิดให้บริการรับฝากครรภ์ทั้งในและนอกเวลา และให้บริการฉีดวัคซีนป้องกัน RSV (ชื่อการค้า Abrysvo) ในราคา 7,304 บาทต่อเข็ม

สอบถามเพิ่มเติมที่ หน่วยฝากครรภ์ แผนกสูตินรีเวช โทร. 02-849-6600 ต่อ 1571, 1572

เอกสารอ้างอิง

Kaler J, Hussain A, Patel K, Hernandez T, Ray S. Respiratory syncytial virus: a comprehensive review of transmission, pathophysiology, and manifestation. Cureus. 2023;15(3):e36342.

Naorat S, et al. Hospitalizations for acute lower respiratory tract infection due to respiratory syncytial virus in rural Thailand. Journal of Infectious Diseases. 2013;208(S3):S238–S245.